mei
21
2008
48

Het Baader Meinhof Komplex (2008)

Der Baader Meinhof Komplex

Der Baader Meinhof Komplex

Berlijn 1967. Door Amerikaanse anti-oorlog bewegingen geïnspireerde studenten gaan de straat op om te protesteren tijdens het bezoek van de Iraanse Sjah. Het protest wordt echter neergeslagen door de agenten van de Sjah en heeft ingrijpende gevolgen. Vanuit haar huiskamer volgt Ulrike Meinhof (Martina Gedeck) de ontwikkelingen en besluit dat er iets moet gebeuren. Ze komt in contact met de extremistische Andreas Baader (Moritz Bleibtreu) en beide vormen vanaf dat moment de ‘Rote Armee Fraktion’.

De film uit 2008

Duitsland / Frankrijk / Tsjechië
Drama / Misdaad
150 minuten

geregisseerd door Uli Edel
met Martina Gedeck, Moritz Bleibtreu en Johanna Wokalek

Duitsland, 1970. Bomaanslagen, het dreigende terrorisme en angst bedreigen de grondvesten van de jonge Duitse democratie. De geradicaliseerde Nazi-kinderen, geleid door Andreas Baader, Ulrike Meinhof en Gudrun Ensslin strijden een gewelddadige oorlog tegen het nieuwe fascisme: het Amerikaanse imperialisme, gesteund door de Duitse formatie. Baader, Meinhof en Ensslin vormen der Rote Armee Fraktion (RAF), met als doel het creëren van een meer menselijke samenleving. Bij het nastreven van hun ideal… (more…)

mrt
21
2008
1

Die Welle (2008)

Menigeen zal hem in de lessen maatschappijleer ooit hebben gezien, al was het maar om het uur te vullen: de Amerikaanse televisiefilm The Wave (1981). Deze Emmy Award-winnaar was gebaseerd op een experiment van geschiedenisleraar Ron Jones uit 1967. Hij wilde zijn leerlingen laten zien dat het fascisme niet is voorbehouden aan nazi-Duitsland.

die_welle

In de Duitse remake Die Welle heeft de populaire docent Rainer Wenger (Jürgen Vogel) hetzelfde uitgangspunt. Als anarchist en ex-kraker wil de in punk T-shirts gehulde Rainer tijdens een studieproject zijn leerlingen graag leren wat anarchie is, maar dat onderwerp is door zijn brave collega gekaapt. Dan maar autocratie. „Niet weer het fascisme”, roepen de scholieren verveeld.

Hun desinteresse prikkelt Rainer tot een experiment. Hij verdeelt de klas in groepen en drilt ze in discipline: zo moeten ze hem aanspreken met ‘Herr Wenger’ en opstaan als ze tegen hem spreken. Hij laat ze een uniform kiezen en sluit andersdenkenden uit. In een paar dagen overspoelt deze beweging de hele school. Ook Rainer zelf wordt meegesleurd door zijn didactische experiment: de vrijbuiter geniet eigenlijk wel van de discipline en de orde in zijn klas.

Er zijn veel verschillen met de oude Amerikaanse tv-film. Regisseur Gansel maakt bijvoorbeeld ruimte voor frustratie van zijn uit Oost-Duitsland afkomstige leerlingen. En anders dan het veertig jaar oude experiment van Ron Jones loopt het gierend uit de hand. Het toch al didactische gegeven wordt er zo wel erg ingehamerd.

In 1967 begon de Amerikaanse leraar Ron Jones een schokkend experiment; binnen een week wist hij zijn klas om te vormen tot een gedisciplineerde eenheid met eigen regels en een afkeer jegens andersdenkenden. Daarmee liet hij hen ervaren dat ook zíj onder invloed van manipulatie een dictatoriale gemeenschap zouden kunnen omarmen. Met Die Welle tilt regisseur Dennis Gansel het verhaal naar het heden, waarin het ‘erbij horen’ en een eigen subcultuur steeds belangrijker worden.

De leider en zijn volgelingen

Ondanks zijn voorkeur voor het keuzevak Anarchie moet leraar Rainer Wenger (Jürgen Vogel) het tijdens de projectweek doen met een lessencyclus Autocratie (‘onbeperkte heerschappij’ – volgens Van Dale). Net als de hippe Ramones-fan zijn ook zijn leerlingen weinig enthousiast; deze zijn er immers van overtuigd dat, na de ervaringen met de Nazi’s en de Oostduitse SED, een dictatoriaal regime geen schijn van kans meer heeft in het moderne Duitsland. Rainer krijgt de inval om de leerlingen op harde wijze te laten ontdekken dat zij het bij het foute eind hebben. 

welle
Via listig manipuleren en door de nadruk te leggen op gelijkheid en eenheid weet hij nagenoeg iedereen enthousiast te maken voor een nieuwe beweging, genaamd ‘die Welle’. Vol overgave storten de jongeren zich op het ontwerpen van een eigen website, logo, groet en zelfs een uniforme dresscode. Maar al snel raakt de inmiddels aanbeden leraar de controle kwijt en slaat de beweging totaal op hol. Als de onthutste Wenger het experiment wil beëindigen blijkt het zelf gecreëerde monster niet meer te stoppen…


Stof tot nadenken

Hoewel het experiment van Ron Jones al eerder het celluloid haalde (in 1981) blijkt de verfilming van regisseur Dennis Gansel geen overbodige herhalingsoefening. Door het onderwerp naar de huidige maatschappij te transporteren houdt Gansel de huidige scholieren bewust een spiegel voor. Tegenwoordig lijkt de jongere generatie zich steeds minder aangetrokken te voelen tot maatschappelijke dogma’s en zijn het benadrukken van de eigen identiteit en de eigen subcultuur hiervoor in de plaats gekomen. 

Met deze invalshoek wijkt de film enigszins af van het originele experiment. Rainer gebruikt voor zijn experiment geen enkel ideologisch, politiek of religieus doel. Centraal staat de drang om tot een groep te behoren, met eigen regels en omgangsvormen. Om er bij te horen kan men daarbij tot over de grenzen gaan; daar is het befaamde comazuipen een actueel voorbeeld van. Buiten de boot vallen kan ernstige gevolgen hebben voor individu en omgeving; ook daarmee is Duitsland de laatste maanden geconfronteerd. Vandaar dat ook in Nederland Die Welle al op vele scholen vertoond is en er zelfs lesmateriaal bij is ontwikkeld. 

Verpakking mooier dan de inhoud

De 35-jarige regisseur Dennis Gansel regisseert al 12 jaar en beleefde zijn doorbraak in 2004 met NaPolA – Before the Fall. Hij heeft er duidelijk voor gekozen de film aantrekkelijk te maken voor zijn jonge doelgroep. Dit komt tot uiting in flitsend en snel camerawerk bij de actiescènes (denk aan Lola Rennt gelardeerd met hiphop en rockmuziek. Toch is het uiteindelijk de inhoud waarop een regisseur beoordeeld wordt en daarop scoort Gansel een magere voldoende. 

Waar een soortgelijke film als Das Experiment een zeer beklemmende sfeer weet op te roepen, blijft deze in Die Welle afwezig. Daarvoor is het allemaal net wat te ongeloofwaardig hoe eenvoudig de leerlingen zich laten manipuleren. Binnen twee dagen is de mondige groep veranderd in een gehoorzame kudde, die alle absurde regels en etiquette van ‘Herr’ Wenger zonder protest accepteert. Ook hèn zou de parallel tussen hun eigen beweging en een Autocratie moeten opvallen; het ligt er namelijk wel heel erg bovenop. Zelfs een kleuterklasje is op zo’n simpele wijze niet zo volgzaam te krijgen als in de film. Gansel had meer aandacht moeten schenken aan de wijze waarop Herr Wenger de groep langzaam aan in zijn greep krijgt. Dit gaat in de film allemaal veel te snel en daardoor boet de kracht van de film duidelijk in.

Via Sesamstraat naar Sundance

Hoofdrolspeler Jürgen Vogel heeft inmiddels een indrukwekkende staat van dienst opgebouwd. Dat de acteur van alle markten thuis is blijkt wel uit zijn uiteenlopende rollen, van collega van Bert en Ernie in Sesamstrasse tot aan Goodbye Lenin. Het is niet overdreven om te stellen dat Vogel dé steunpilaar is waarop de film drijft. Vol overtuiging vertolkt hij de populaire leraar die zich steeds meer verliest in zijn eigen experimenten en aan wanhoop ten onder gaat. Volkomen terecht verdiende de 41-jarige acteur hiermee een nominatie voor de European Film Award; uiteindelijk gewonnen door Toni Servillo voor zijn rollen in Gomorra en Il Divo.

nov
21
2006
1

Das Leben der Anderen (2006)

das leben der anderen

das leben der anderen

Stasi-officier Gerd Wiesler (Mühe) krijgt opdracht het appartement van de succesvolle toneelschrijver Georg Dreyman (Koch) van afluisterapparatuur te voorzien. Hij vestigt zich op de kale zolder van het wooncomplex, waar hij via zijn koptelefoon wordt ingevoerd in het behaaglijke leven van Dreyman. De eenzame Wiesler wordt heimelijk verliefd op de vriendin van Dreyman. Het brengt hem in een lastig parket. Debuterend regisseur Henckel von Donnersmarck maakte een meeslepende thriller én een verhaal over individuele vrijheid en ethiek binnen een repressief systeem. Das Leben der Anderen kreeg een wagonlading prijzen, waaronder een Oscar.

geregisseerd door Florian Henckel von Donnersmarck
met Ulrich Mühe, Sebastian Koch en Martina Gedeck

Zeker een aanrader voor onze regering

Written by in: Films | Tags: , ,
nov
21
2002
0

Baader (2002)

baaderHet verhaal over de Rote Armee Fraktion (RAF), een terroristische, Duitse organisatie die geleid werd door Andreas Baader, Gudrun Ensslin en Ulrike Meinhof. Zij werden onder meer getraind in Palestijnse trainingskampen en pleegden in de jaren zeventig aanslagen op Amerikaanse militaite doelwitten.

Duitsland / Verenigd Koninkrijk
Drama / Thriller
115 minuten

geregisseerd door Christopher Roth
met Frank Giering, Laura Maori Tonke en Birge Schade

Deze film zoek ik nog, heeft iemand deze ter overname graag een reactie of mail.

jan
01
2001
0

Als tegenpolen elkaar raken – Black Box BRD – Andres Veiel

balackbox-brd Black Box BRD vertelt de paralelle geschiedenis van RAF-lid Grams en RAF-slachtoffer Alfred Herrhausen als was het een Krimi. Maar verwacht aan het slot geen inspecteur Derrick die netjes alle losse eindjes aanelkaar komt knopen.

Het is bijna een wonder dat regisseur Andres Veiel de mensen die in Black Box BRD aan het woord komen voor de camera kreeg. Aan de ene kant de nabestaanden van Alfred Herrhausen, voormalig topman bij de Deutsche Bank en in 1989 omgekomen bij een RAF-aanslag met een autoboom. En daar diametraal tegenover de nabestaanden van Wolfgang ‘Gaks’ Grams, aanvankelijk sympathisant en later actief RAF-lid dat in 1993 tijdens een achtervolging door de politie onder verdachte omstandigheden de dood vindt.

De RAF-kant is wel begrijpelijk. Veiel bezoekt nog regelmatig ex RAF-lid Birgit Hogefeld (ex-vriendin van Grams) in de gevangenis en was midden jaren zeventig sympathisant van de RAF, al haakte hij af toen hun acties te radicaal werden. Hij heeft, zogezegd, nog contacten in die wereld.

Maar alleen een portret van RAF-lid Grams vond Veiel te eenvoudig – zo zegt hij op de site van de film: black-box-brd.de -, hij wilde ook het verhaal van de slachtoffers vertellen. En zo kwam hij uit bij Deutsche Bank-topman Alfredd Herrhausen. En via Herrhausens weduwe Traudl kreeg hij ook Herrhausens ex-collega’s (onder wie Helmut Kohl en enkele Deutsche Bank-kopstukken) voor de camera.

En zo slaagt Veiel erin de paralelle verhalen te vertellen van twee tegenpolen. De strakke, ambitieuze machine Herrhausen versus de idealistische, compromisloze en vooral erg boze Grams. Het knappe van de film is dat nergens nadrukkelijk stelling wordt genomen. Sterker nog, naarmate de film vordert valt op dat er zekere overeenkomsten waren tussen de beide mannen. Beiden zijn kinderen van nazi’s (wat bij Herrhausen zijn honger naar macht verklaart en bij Grams zijn boosheid), beiden zijn dwingende, dominante persoonlijkheden, en beiden zijn overtuigd van hun gelijk.

Veiels wens om een evenwichtige film te maken ging zelfs zo ver dat hij een scène waarin ME’ers een demonstrant inelkaar slaan, direct laat volgen door een scène waarin demonstranten een ME’er inelkaar slaan. Voor de Duitsers is de laatste scène nogal pikant, omdat een van de op de agent inhakkende demonstranten de huidige minister van Buitenlandse Zaken Joshka Fischer is.

Lang werkt Black Box BRD als een heuse Krimi, omdat de suggestie wordt gewekt dat Grams weleens de hand zou kunnen hebben gehad in Herrhausens dood. Dat de film uiteindelijk genoegen neemt met het feit dat beide sterfgevallen onopgehelderd zijn gebleven, is enigszins teleurstellend. Het is echter het enige minpunt in een verder prachtige film.

Black Box BRD – Andres Veiel
Duitsland 2001, 107 min.

Written by in: Films | Tags: ,
jan
01
1981
0

The Wave (1981)

The_waveOm zijn leerlingen de atmosfeer in het Duitsland van de jaren ’30 duidelijk te maken speelt geschiedenisleraar Burt Ross een gewaagd experiment: hij noemt zichzelf leider van een nieuwe beweging, De Golf, en uit ideeën over macht, discipline, en meerderwaardigheid. Zijn studenten volgen hem, en de gehele school raakt onder invloed van de beweging.

Written by in: Films | Tags: , , , , ,
nov
21
1979
0

Die Dritte Generation (1979)

Die Dritte Generation

Die Dritte Generation

Fassbinders aanklacht tegen het kreupele politieke denken van de Westduitse terroristen werd een film met schitterende acteerprestaties over de ontvoering van een rijke Amerikaan door uit gegoede kringen afkomstige ‘linkse’ activisten. De geluidsband is een mengelmoes van dialoog en costant jengelende tv’s en radio’s. Scenario en camerawerk van regisseur Fassbinder.

Deze film zoek ik nog, iemand hem op vhs of dvd ter overname?

Onze sponsor Colani | Ontwerp: Oppositie 2.0 door colani.nl